Astigmat Nedir? Tedavisi ve Belirtileri

Astigmat Nedir? Tedavisi ve Belirtileri

Astigmat, gözdeki kornea ya da göz merceğinin düzgün kavisli olmaması nedeniyle oluşan bir kırma kusurudur. Bu durum, ışığın retinaya tek bir noktada odaklanmasını engeller ve görüntünün bulanık, çarpık veya gölgeli görünmesine neden olur. Genellikle doğuştan gelir ancak göz travmaları, cerrahiler veya kornea hastalıkları sonucu da gelişebilir. Astigmat sıklıkla miyop ya da hipermetropi ile birlikte görülür ve hem yakın hem uzak görüşü etkileyebilir. Düzenli göz muayeneleriyle kolaylıkla teşhis edilebilir; gözlük, torik kontakt lensler veya lazer göz ameliyatı ile tedavi edilebilir.

Astigmat Nedir?

Astigmat, tıp literatüründe gözdeki kornea ya da göz merceğinin (lensin) düzgün şekilde kıvrımlı olmaması nedeniyle oluşan bir kırma kusurudur. Normalde kornea ve mercek, ışığı göze girerken eşit şekilde kırarak tek bir odak noktasına yönlendirir. Ancak astigmat durumunda bu yüzeyler düzensizdir; ışık retinada tek bir noktada toplanmaz, bunun yerine birden fazla noktaya odaklanır. Bu da görüntünün bulanık, çarpık veya gölgeli algılanmasına yol açar. Astigmat, sıklıkla miyop (uzağı görememe) ya da hipermetrop (yakını görememe) ile birlikte görülebilir. Gözdeki bu şekil bozukluğu genellikle doğuştandır; ancak yaşla birlikte ilerleyebilir ve göz travmaları sonrasında da ortaya çıkabilir.

Astigmat Neden Olur?

Astigmat neden olur sorusunun yanıtı, çoğunlukla gözün ön kısmında yer alan kornea veya göz içindeki merceğin yapısal bozukluklarına dayanır. Göz, gelen ışığı düzgün şekilde kırarak retinanın tam üzerine odaklamalıdır. Ancak astigmatta bu kırma işlemi düzgün olmaz; kornea ya da mercek oval bir biçim almıştır ve ışığın birden fazla noktaya düşmesine neden olur.

• Göz Kapağı Baskısı — Uzun süreli ve sürekli göz ovalamak zamanla korneanın şeklinin bozulmasına neden olabilir.
• Göz Ameliyatı Sonrası — Özellikle dikişli katarakt ameliyatları veya kornea cerrahileri sonrası düzensiz iyileşme astigmat gelişimine yol açabilir.
• Keratokonus — Korneanın incelerek koni şeklini aldığı bu ilerleyici hastalık, astigmatın şiddetli bir formunu oluşturur.
• Kornea Travmaları — Gözde meydana gelen kesici veya delici yaralanmalar, kornea yapısını bozarak astigmata neden olabilir.
• Genetik Yatkınlık — Astigmat çoğunlukla doğuştan gelir. Ailede bu göz kusurunun bulunması riski artırır.

Astigmat Tipleri Nelerdir?

• Miyop Astigmat — Astigmatla birlikte miyop (uzağı net görememe) durumu da vardır. Hasta özellikle uzaktaki nesneleri bulanık görür.
• Hipermetrop Astigmat — Astigmat ile birlikte hipermetropi (yakını net görememe) bulunur. Kişi yakın mesafeyi görmekte zorlanır ve göz yorgunluğu sık görülür.
• Karışık Astigmat — Gözün bir ekseni miyop, diğer ekseni hipermetroptur. Hem yakın hem uzak görüşte bulanıklık söz konusudur; görme kalitesi en düşük olan türdür.
• Düzenli Astigmat — Kornea eğriliği simetriktir ama yuvarlak değil eliptiktir. Genellikle doğuştan gelir ve gözlükle ya da kontakt lensle kolayca düzeltilir.
• Düzensiz Astigmat — Kornea eğriliği hem simetrik değildir hem de farklı yönlerde bozulmuştur. Genellikle kornea travmaları, keratokonus ya da geçirilmiş göz ameliyatları sonrası ortaya çıkar; özel sert kontakt lensler ya da lazer tedavisi gerekebilir.

Astigmat Nasıl Görür?

Astigmat hastaları nesneleri çarpık, çift veya bulanık görebilir. Gözlük ya da lens kullanılmadığında görüntü bozulur ve netlik kaybolur. Odaklanmada zorluk, loş ışıkta zorlanma, gözlerde yanma ve kızarıklık, baş ağrısı ve göz yorgunluğu sık görülen şikâyetlerdir. Görsel algıdaki bu bozulmalar, kişilerin sosyal ve mesleki yaşamında performans düşüşüne neden olabilir.

Astigmat Belirtileri

• Bulanık veya Çarpık Görme — Hem yakın hem de uzak mesafelerde netlik kaybı yaşanır. Harfler ve şekiller dalgalı ya da gölgeli görünebilir.
• Baş Ağrısı ve Göz Yorgunluğu — Uzun süre kitap okumak, bilgisayar ekranına bakmak veya dikkat gerektiren işler yapmak bu durumu tetikler.
• Gece Görüş Zorluğu — Özellikle araç kullanırken ışıkların dağılması ve yansımalardan dolayı görme kalitesi düşer.
• Çift Görme — Özellikle tek gözle, aynı objenin birden fazla yansıması gibi algılanması mümkündür.
• Sık Göz Kırpma ve Ovalama — Görme çabasına bağlı olarak göz refleksleri artabilir; göz kaslarının aşırı kullanımı kızarıklık ve batma hissi doğurur.
• Odaklanmada Zorlanma — Görüntüyü netleştirmek için gözler daha fazla çaba sarf eder; net görmek için sürekli gözleri kısma ihtiyacı duyulur.

Astigmat Nasıl Önlenir?

• Göz Hijyeni — Özellikle kontakt lens kullanıcılarında hijyen kurallarına uymamak korneada enfeksiyon ve şekil bozukluğuna yol açabilir.
• Düzenli Göz Muayenesi — Erken yaşlardan itibaren düzenli olarak göz doktoruna gitmek, astigmatın ilerlemesini takip etme ve zamanında müdahale açısından önemlidir.
• Uygun Işıkta Çalışma — Karanlık ya da loş ortamlarda okuma ve yazma, gözleri zorlayarak baş ağrısı ve göz yorgunluğuna yol açabilir.
• Ekran Mesafesi — Uzun süreli bilgisayar ya da telefon kullanımında gözleri belli aralıklarla dinlendirmek önerilir.
• Göz Ovmaktan Kaçınma — Sürekli ve güçlü şekilde gözleri ovuşturmak kornea yapısını olumsuz etkileyebilir; özellikle çocuklarda dikkatle izlenmelidir.
• Göz Travmalarından Korunma — Kornea yapısını bozabilecek darbeler ve kazalardan kaçınılmalı; spor yaparken koruyucu gözlük kullanılmalıdır.

Astigmat Teşhisi

• Görme Keskinliği Testi — Snellen tablosundaki harflerin bulanık veya bozuk görünmesi astigmat şüphesini doğurabilir.
• Otorefraktometre — Kornea ve göz merceğinin odaklama yeteneğini otomatik ölçer; astigmatın varlığı ve derecesi hakkında ilk verileri sağlar.
• Subjektif Refraksiyon — "Daha net mi, daha bulanık mı?" sorularıyla farklı numaralı lensler denenerek en iyi görüşü sağlayan diyoptri belirlenir.
• Keratometri — Korneanın yatay ve dikey düzlemlerdeki eğriliğini ölçer; eğrilikler eşit değilse astigmata işaret eder.
• Kornea Topografisi — Kornea yüzeyinin haritasını çıkaran gelişmiş görüntüleme yöntemidir; özellikle lazer ameliyatı öncesi kritik önem taşır.

Astigmat Testi

Astigmat testi, çoğu zaman gözlük reçetesi hazırlanırken yapılan rutin bir uygulamadır. Ancak astigmat testi için özel çizimlerden oluşan test kartları da kullanılabilir. Bu testlerde kişiye çeşitli çizgiler ve geometrik şekiller gösterilir; çizgiler eşit netlikte görülmüyorsa astigmat şüphesi oluşur. Özellikle çocuklarda erken yaşta yapılan testler, ileride yaşanabilecek göz problemlerinin önüne geçmek açısından oldukça önemlidir.

Astigmat Tedavisi

Astigmat tedavisi, kişiye özel olarak planlanır. En sık başvurulan yöntemlerden biri, korneadaki eğrilik farkını dengeleyen silindirik camlı gözlüktür. Kontakt lens tercih edenler için torik lens adı verilen özel yapılı lensler kullanılır; bu lensler korneadaki düzensizliği doğrudan düzelterek net görüş sağlar. Kalıcı çözüm arayanlar için LASIK, PRK ve SMILE gibi lazer yöntemleriyle kornea yüzeyi yeniden şekillendirilerek astigmat düzeltilir. Bu ameliyatlar genellikle 18 yaşını geçmiş, göz numarası son bir yılda değişmemiş ve kornea kalınlığı uygun kişilerde uygulanır.

Astigmat Tedavisi İçin Göz Lazer Ameliyatı

• LASIK — Korneanın üst tabakasına ince bir kapakçık kaldırılarak alt tabakanın lazerle şekillendirilmesi esasına dayanır. Kısa sürede iyileşme sağlar ve ağrısızdır.
• PRK — Korneanın yüzey katmanının tamamen soyularak alttaki dokunun lazerle yeniden şekillendirilmesini içerir. İnce kornealı kişilerde tercih edilir; iyileşme süreci biraz daha uzundur.
• SMILE — Minimal invaziv bir şekilde korneanın içinden doku çıkarılarak kırma kusuru düzeltilir. Göz kuruluğu riski daha düşüktür ve iyileşme süreci hızlıdır.

Sık Sorulan Sorular