Sklerada (gözün beyaz kısmı) meydana gelen renk değişimleri genellikle sistemik bir sorunun habercisidir. Tıbbi literatürde "ikter" olarak adlandırılan gözde sarılık, kanda bilirubin seviyesinin yükselmesiyle ortaya çıkan ve ciddiye alınması gereken bir semptomdur.
Gözde Sarılık Neden Olur?
Gözde sarılığın temel nedeni, vücutta oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinin parçalanması sonucu ortaya çıkan "bilirubin" maddesinin kanda aşırı birikmesidir. Normal şartlarda karaciğer tarafından işlenip vücuttan atılması gereken bu sarı pigment, karaciğer işlevini yerine getiremediğinde veya safra kanalları tıkandığında dokulara sızar. Gözün beyaz kısmı bu pigmenti tutmaya çok müsait olduğu için ilk belirtiler genellikle burada görülür.
Sarılığın en yaygın suçlusu karaciğer fonksiyon bozukluklarıdır. Hepatit virüsleri (A, B, C), aşırı alkol tüketimine bağlı karaciğer hasarı veya karaciğer yağlanması, organın filtreleme yeteneğini azaltır. Ayrıca safra taşı veya tümörlerin safra kanalını tıkaması da gözde sarılığa neden olabilir.
Göz Beyazında Sarılık Hangi Hastalıkların İşaretidir?
Göz beyazında sarılık; karaciğer hastalıkları, pankreas kanseri, hemolitik anemi ve Gilbert Sendromu gibi genetik durumların habercisi olabilir. Hemolitik anemide vücut kırmızı kan hücrelerini üretim hızından daha hızlı yok etmeye başlar, karaciğer bu aşırı bilirubin yüküyle başa çıkamaz ve göz akı sararır. Gilbert Sendromu ise toplumda sıkça rastlanan ancak genellikle zararsız olan, stres veya açlık gibi durumlarda geçici sararmalara yol açan genetik bir durumdur.
Göz İçinde Sarılık: Pterjium ve Pinguecula
Bazen hastalar tüm gözün sararmasından değil, sadece belli bir bölgedeki sarı lekelerden şikayet eder. Bu durum genellikle güneş ışığına, toza ve rüzgara maruz kalma sonucu konjonktiva tabakasında oluşan iyi huylu büyümelerdir. Pinguecula (gözde yağ bezesi) veya Pterjium (kuş kanadı) sistemik sarılıkla karıştırılmamalıdır.
Gözdeki Sarılık Nasıl Geçer?
Tedavi tamamen altta yatan nedene bağlıdır. Eğer sorun hepatit kaynaklıysa antiviral ilaçlar ve istirahat, safra kesesi taşından kaynaklanıyorsa cerrahi müdahale, anemi kaynaklıysa kan değerlerini düzenleyici tedaviler uygulanır. Tedavi sürecini desteklemek için alkol tüketiminin kesilmesi, yağlı ve işlenmiş gıdalardan kaçınılması ve bol su tüketimi önemlidir.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
Gözlerdeki sararma aniden başladıysa ve buna karın ağrısı, ateş, halsizlik veya kaşıntı eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden bir dahiliye veya gastroenteroloji uzmanına başvurulmalıdır. Özellikle idrar renginin koyulaşması ve dışkı renginin açılması, safra kanalı tıkanıklığının güçlü belirtileridir.
Sıkça Sorulan Sorular
Gözde sarılık tehlikeli midir?
Gözde sarılık ihmal edilmemesi gereken sistemik bir alarmdır. Karaciğer, safra kesesi veya kan hastalıklarının belirtisi olabilir. Erken teşhis hayati önem taşır.
Gözde sarılık kendiliğinden geçer mi?
Sarılık kendi başına bir hastalık değil, bir sonuçtur. Altta yatan neden tedavi edilmeden geçmez; kozmetik damlalar kullanmak sorunu çözmez, aksine teşhisi geciktirir.
Gözde sarı leke sarılık belirtisi midir?
Her sarı leke sarılık değildir. Pinguecula veya pterjium adı verilen yerel büyümeler de sarı leke oluşturabilir ve sistemik sarılıkla karıştırılmamalıdır.
